Zachowek - Wałbrzych

Radca prawny Patryk Łytko


Zachowek (często określany przez klientów jako zachówek), to instytucja służąca obronie praw osób, które nie otrzymały spadku, mimo że są spadkobiercami ustawowymi. Uprawnieni do zachowku mogą żądać zapłaty określonej kwoty pieniężnej od pozostałych spadkobierców. Jednak prawo do zachowku spadkodawca może ograniczyć poprzez wydziedziczenie.

Kto może otrzymać zachowek?

Zachowek przysługuje członkom najbliżej rodziny zmarłego, czyli:

  • zstępnym zmarłego (dzieciom, wnukom, prawnukom);
  • małżonkowi zmarłego (nie wliczając byłych małżonków);
  • rodzicom zmarłego (wyłącznie w przypadku, gdy zmarły nie ma zstępnych).

Niektóre osoby można jednak wykluczyć z możliwości tego rodzaju roszczeń.

Komu nie przysługuje zachowek?

Zachowek nie przysługuje osobom wydziedziczonym oraz uznanym za niegodne dziedziczenia. Ponadto prawo do zachowku nie obejmuje osób, które odrzuciły spadek lub zawarły ze spadkodawcą umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia. Dodatkowo nie obejmuje ono małżonków pozostających ze zmarłym w separacji oraz takich przeciwko którym wpłynął pozew rozwodowy o rozwód z orzekaniem o winie i istnieje uzasadnione podejrzenie słuszności zarzutów.

Jak wyliczyć wartość zachowku?

Wysokość zachowku najczęściej wynosi 1/2 udziału spadkowego, który przysługiwałby na drodze ustawowego działu spadku. Przykładowo, jeżeli zmarły miał dwoje dzieci, a w testamencie ujął tylko jedno z nich, to drugie dziecko otrzymuje w ramach zachowku 1/4 czystej wartości spadku. W niektórych przypadkach możliwe jest uzyskanie zachowku obejmującego 2/3 wartości udziału spadkowego. Może tak być, jeżeli o zachowek ubiega się osoba małoletnia lub trwale niezdolna do pracy.

Co jeszcze ma wpływ na wysokość zachowku ?

Istotne są długi spadkowe, a więc np. zadłużenie z tytułu kredytu hipotecznego lub pożyczki. Do długów spadkowych zalicza się również szeroko rozumiany koszt pochówku. Zagadnienie długów spadkowych jest obszerniejsze, jednakże wyżej wymienione występują najczęściej. Na wysokość zachowku mają wpływ również darowizny uczynione przez zmarłego (spadkodawcę). W zależności od sytuacji (a więc kiedy zostały uczynione oraz na czyją rzecz) będą brane pod uwagę lub nie będą miały znaczenia. Tematem, z którym często się spotykam w tym zakresie jest darowizna uczyniona przez zmarłego na rzecz swojego wnuka lub wnuczki – tak samo jak powyżej istotne jest kiedy została ona wykonana oraz czy wnuk/wnuczka mogą być uznani w tej konkretnej sytuacji za osobę najbliższą spadkodawcy, co wbrew pozorom nie jest takie oczywiste.

Ile kosztuje sprawa o zachowek?

Zobacz również: alimenty

Do kosztów sprawy o zachowek zaliczamy opłatę sądową wynoszącą 5% wartości sporu (przy kwotach powyżej 20.000 zł, przy niższych kwotach wysokość opłaty jest ustalona odgórnie). Nie może to być jednak mniej niż 30 zł i nie więcej niż 200 000 zł. W niektórych przypadkach istnieje możliwość zwolnienia z kosztów sądowych. Do kosztów sprawy należy doliczyć wynagrodzenie radcy prawnego lub adwokata, którego ustalenie następuje po zapoznaniu ze szczegółami sprawami.

Gdy zastanawiacie się Państwo czy możecie ubiegać się o zachowek albo chcecie wydziedziczyć członka najbliższej rodzinny lub potrzebujecie Państwo obrony w związku z wytoczonym przeciwko Wam żądaniem o zapłatę zachowku, zapraszam do bezpośredniego kontaktu z moją Kancelarią (dane w zakładce kontakt).